Sleep het Word-bestand van de kopij erop. Prepress Help leest de noten en de lopende tekst, toetst elke verwijzing aan de gangbare regels voor juridische bronvermelding, en schrijft een kopie van uw eigen bestand terug met elke bevinding als opmerking in de kantlijn. Uw kopij verlaat uw computer niet.
Alles hieronder is de wérkelijke uitvoer van het programma; er is niets bijgeschreven. Klap een noot open en u ziet welke regel is geschonden, met haar code, en wat er hoort te staan. De laatste vier deugen — en daar zwijgt het dus over.
In het programma staat hier uw eigen manuscript, met alle noten. Bij een boek van achthonderd noten zijn dat er al gauw een paar honderd, en dan is het groeperen geen gemak maar noodzaak.
Een verwijzing die pas in de drukproef fout blijkt, kost een correctieronde: de zetter moet erbij, de auteur moet erbij, en de planning schuift. Dezelfde verwijzing in de kopij kost een muisklik. Het verschil zit niet in het werk maar in het moment.
En het is werk dat niemand graag doet. Bij een boek van achthonderd noten is elke noot een reeks kleine vragen: staat de datum voluit, staat het tijdschrift cursief, telt het jaartal in de ECLI vier cijfers, staat de aangehaalde auteur ook achterin. Met de hand is dat een middag per honderd noten, en tegen het eind kijkt niemand meer scherp.
Dit programma doet het mechanische deel. Het kijkt verwijzingen na op de gangbare Nederlandse juridische citeerwijze; de regels sluiten aan bij de Aanwijzingen voor de regelgeving, de Europese afspraken over de ECLI en de Leidraad voor juridische auteurs. Wat overblijft is het werk waarvoor u redacteur bent: beslissen of het klopt.
Het leest de noten als tekst en niet als plaatje, dus het ziet wat een pdf niet prijsgeeft: de titel van een boek cursief, de naam van een tijdschrift cursief, de titel van een artikel juist niet. Eindnoten worden apart genummerd, net als in Word.
De datum voluit, geen komma tussen instantie en datum, de vindplaats cursief, puntkomma’s tussen meer vindplaatsen. Het rekent na of het jaartal in de ECLI klopt met de datum ervoor, en of de gerechtscode bij de genoemde instantie hoort.
Kamerstukken II 2015/16, niet 2015-2016 en niet met een komma erachter. Stb. en PbEU cursief, en PbEG vóór februari 2003. Een Richtlijn met een hoofdletter.
Er zijn er twee in gebruik: voluit, zoals de Aanwijzingen voor de regelgeving het schrijven — artikel 14, vierde lid, — en verkort, zoals in de juridische literatuur: art. 14 lid 4, zonder komma’s. Allebei mag; vermengen niet. Alleen dat laatste wordt gemeld.
Elke verkorte verwijzing in een noot wordt in de lijst achterin opgezocht, en elk werk in de lijst wordt in de noten teruggezocht. Zeshonderd noten tegen honderd beschrijvingen: dat is de toets waarvoor u dit programma koopt.
Er zit geen lijst tijdschriftnamen of gerechten in. Wat een verwijzing is blijkt uit haar vorm en haar plaats, en de literatuurlijst van uw eigen manuscript dient als woordenlijst. Zo werkt het ook in een vakgebied waarvan het de woorden niet kent.
Een kopie van uw eigen bestand, met elke bevinding als opmerking naast het nootverwijzingsteken. Alles wat u niet aanraakt gaat byte voor byte mee: uw stijlen, uw afbeeldingen, uw voorwerk. Bijgehouden wijzigingen kan ook, maar dan vraagt het eerst of u het zeker weet.
Geen account, geen server, geen internetverbinding. Eén bestand dat zichzelf meebrengt: dubbelklikken volstaat. Voor een manuscript dat nog niet verschenen is, is dat geen bijzaak.
Het meldt, legt uit welke regel het betreft, en toont het voorstel. Stilzwijgend corrigeren zou uw manuscript bederven, en dat is precies wat een redacteur niet kan gebruiken.
Of een aangehaalde uitspraak bestaat, of zij zegt wat de auteur beweert, of een bladzijdenummer klopt: dat ziet het niet. Daarvoor raadpleegt u de bron.
Een auteur die bewust van de gangbare vorm afwijkt, een citeertitel die nu eenmaal zo heet, een bron die niet in het schema past — die worden gemeld. Elke melding vraagt uw oordeel. Bij twijfel zwijgt het liever: een toets die ten onrechte zwijgt kost u niets, een die ten onrechte spreekt kost u vertrouwen.
Waar het geen vaste vorm kent, toetst het niet — bij verdragen bijvoorbeeld, en bij buitenlandse rechtspraak, waar de gewoonte van het land zelf geldt. Onderaan de bevindingen staat welk deel van uw noten is nagekeken en welk deel niet, en die niet nagekeken noten zijn door te bladeren. Een gereedschap dat zwijgt over zijn grenzen wekt vertrouwen dat het niet verdient.
De regels steunen op meer dan één bron: de Aanwijzingen voor de regelgeving, de Europese afspraken over de ECLI, de Leidraad voor juridische auteurs, en voor een handvol regels de Vlaamse Juridische verwijzingen en afkortingen, de APA Publication Manual en Leestekens van Onze Taal. Van geen van die uitgaven zit de tekst in het programma; hoofdstuk 13 van de handleiding noemt ze alle en zegt per regel op welke zij steunt. De Leidraad voor juridische auteurs is een uitgave van Wolters Kluwer en maakt geen deel uit van Prepress Help. Het programma bevat haar tekst niet, en Varia Scripta is niet met de uitgever verbonden.
Het programma bevat de tekst van geen van deze uitgaven. Hoofdstuk 13 van de handleiding zegt per regel op welke bron zij steunt; hieronder staat waar u die bron vindt.
Elfde druk, 2025, Wolters Kluwer. De ruggengraat: 46 regels van de 47 steunen erop. Te koop bij Wolters Kluwer.
De vorm van Kamerstukken, artikelverwijzingen en het Publicatieblad: 5 regels. Gratis bij wetten.overheid.nl.
Conclusies van de Raad, PbEU 2019, C 360, over de vorm van de ECLI: 2 regels. Gratis bij EUR-Lex.
De citeerwijze van de Vlaamse rechtsfaculteiten. Zij schrijft 10 regels hetzelfde voor. Gratis bij vena.be.
Zevende druk, 2020. Het auteur-jaarstelsel uit de sociale wetenschappen; het is het eens met 7 regels over de literatuurlijst. Het handboek is te koop, maar wat hier geldt staat gratis op apastyle.apa.org.
Genootschap Onze Taal, tweede druk 2018. De volledige interpunctiegids voor het Nederlands; hier steunt één regel erop, over de voorletters van een auteur. Te koop bij Onze Taal.
Op een manuscript over vreemdelingenrecht van 828 voetnoten en een literatuurlijst van 117 titels vindt het programma 444 bevindingen, in 65 groepen. Op een handboek arbeidsrecht van 1153 noten: 774 bevindingen in 22 groepen. Beide manuscripten waren van verschillende uitgevers en verschillende vakgebieden, en beide lagen op dat moment klaar om gezet te worden.
Die getallen zijn niet bedoeld om te schrikken, en het tweede laat meteen zien waarom. Van die 774 bevindingen zitten er 494 in één groep: dat handboek schrijft artikel 7:669 lid 3, waar de voluit geschreven vorm artikel 7:669, derde lid, is. Dat is één huisregel, en die vinkt u in één handeling uit. Wat overblijft zijn de gevallen waar u naar wilt kijken — en die had u anders in de proef gevonden, of niet.
Het nakijken zelf duurt ongeveer een minuut per boek.
De hele controle: jurisprudentie, wetgeving en Kamerstukken, artikelverwijzingen, de verkorte literatuurverwijzing en de literatuurlijst, en het rapport in Word.
Prijs en btw volgen de Nederlandse wetgeving. Woont u buiten Nederland:
Vul het aanvraagformulier in: de naam zoals die in het programma moet komen te staan en uw factuuradres. U krijgt de factuur per e-mail, en zodra de betaling binnen is het bestand op uw naam.
Door te bestellen gaat u akkoord met de algemene voorwaarden en de privacyverklaring. Artikel 8 daarvan zegt wat het product wel en niet doet; leest u dat vooral.